Door: Loïs Hesp
Word jij ook vaak lastig gevallen door een vermoeidheid die je elke dag voelt, maar niet echt lekker kan plaatsen? Niet die dramatische, van een berg afvallen-moeheid, maar juist die stille, sluipende soort. Misschien heb je wel last van een zogeheten competentiekater.
De term 'competentiekater' komt steeds vaker voorbij en beschrijft iets dat veel mensen op de werkvloer herkennen: slapeloosheid, hoofdpijn, prikkelbaarheid, emotionele vlakheid en het gevoel dat je eigenlijk nooit echt 'uit' staat. Het zit ergens tussen 'een beetje moe door werk' en een burn-out in, en komt vaak voor bij degene die alles kan, alles regelt en alles oplost. Vrouwen, letten jullie op?
Lees ook: Work besties zijn goud waard, maar wel alleen als je deze regels in acht houdt
De oorzaak
De basis voor een competentiekater kan al in je jeugd worden gelegd, legt de Britse psycholoog Audrey Tang uit aan Grazia Daily. Als kinderen worden geprezen om hun behulpzaamheid, kunnen ze onbewust leren dat hun waarde vooral zit in wat ze doen voor anderen. Dat patroon kan zich later moeiteloos herhalen op de werkvloer. Heb je ook nog een perfectionistische inborst en/of ben je gevoelig voor wat de maatschappij allemaal wel niet van je verwacht, dan gaat het al snel mis. Zeker in de huidige generatie hebben veel mensen het gevoel dat ze hypercompetent moeten zijn om mee te blijven draaien. 'Daarbij verwarren mensen uithoudingsvermogen vaak met veerkracht,' legt Tang uit. Op je bordje stapelen de taken zich op, maar als je ze nooit teruglegt, put je je zenuwstelsel langzaam uit. 'Je brein denkt nog lang: ik kan dit, maar je lichaam zegt vanzelf een keer nee.'
Naast de vanzelfsprekende vorm van arbeid, het fysieke werk, speelt ook emotionele arbeid een rol. Denk aan het gladstrijken van spanningen, het managen van de gevoelens van anderen of problemen fiksen voordat iemand ze opmerkt. Het kost allemaal energie. En ja, het kan allemaal net zo vermoeiend zijn als een dag vol vergaderingen en deadlines.
Verslaafd gevoel
Het vervelende? Je rolt niet zo makkelijk uit deze routine als je misschien zou willen. Een alleskunner (willen) zijn werkt verslavend, want het succes achteraf en de eventuele waardering die je krijgt geven je hersenen een kleine dopamineboost. De Braziliaanse klinisch hypnotherapeut Gus Chaves zegt in datzelfde Grazia-artikel: 'Je blijft het volgende succes najagen, omdat het bewijzen van jezelf je zenuwstelsel even bevredigt.' Hierdoor blijf je in een eindeloze routine zitten, waarin je steeds op zoek gaat naar de volgende taak, en dus de volgende beloning.
Lees ook: Flinke dosis zelfliefde nodig? Dan wil je deze 5 boeken lezen
Tijd om 't te doorbreken
Van die competentiekater afkomen begint met iets wat voor veel mensen verrassend moeilijk is, namelijk: erkennen dat je niet overal verantwoordelijk voor hoeft te zijn. Vooral vrouwen hebben de neiging om taken snel naar zich toe te trekken. Het helpt om bewust te kijken naar welke taken echt van jou zijn en welke je uit gewoonte of loyaliteit oppakt. Niet elke brand hoeft door jou geblust te worden. Ook kleine grenzen kunnen al een verschil maken: niet meteen reageren op elk bericht, taken terugleggen waar ze horen of een pauze nemen voordat je automatisch 'komt goed, ik regel het' roept. Het is zo belangrijk om bewust naar je lichaam te luisteren en te voelen wat het nog aan kan, voordat je langzaam richting een daadwerkelijke burn-out schuift.
Soms is het ook goed om even níét degene te zijn die alles oplost.
:quality(95))
:quality(95))
:quality(95))
:quality(95))
:quality(95))
:quality(95))