Worden jongeren depressief van hun telefoon of is het juist een digitale nooduitgang?

Afgelopen week verschenen nieuwe cijfers van het RIVM en het Trimbos Instituut over de mentale gezondheid van Nederlanders. Die zijn opnieuw verslechterd, vooral onder jongeren. Wat daar precies de reden voor is weten de onderzoekers niet; er worden veel verschillende mogelijke oorzaken genoemd. Maar er zijn natuurlijk altijd mensen die wél precies weten waar het door komt. Tante Gerda op de kringverjaardag, de buurman met drie meningen per minuut, die docent van 5 havo: volgens hen ligt álles aan de smartphone.

Dat oplichtende rechthoekje in onze broekzak is volgens sommigen de oorzaak van alle kwaad in de wereld. Je krijgt bijna de indruk dat als we dat ding massaal in de sloot gooien, er wereldvrede zal zijn en de woningmarkt zichzelf corrigeert.

Maar zou het misschien zo kunnen zijn dat we oorzaak en gevolg hier door elkaar halen? Dat jongeren niet ongelukkig worden omdat ze te veel op hun telefoon zitten, maar dat ze veel op hun telefoon zitten omdat ze ongelukkig zijn?

Lees ook: Je naam weggeven bij het huwelijk is geen romantiek, het is luiheid

Want laten we wel wezen: Gen Z groeit op in een steeds ingewikkeldere wereld. De planeet staat in de fik, crisis op crisis volgen elkaar op en in de politiek gaat het er harder aan toe dan in de gemiddelde aflevering van de Verraders. Tel daarbij op dat studenten waarschijnlijk tot hun vijfenveertigste bij hun ouders op zolder moeten wonen omdat er geen huizen te krijgen zijn en een huurcontract inmiddels zeldzamer is dan een Elfstedentocht, of een man die niet aan mansplaining doet.

Halleluja. Ik zou er zelf ook depressief van worden en een digitale nooduitgang zoeken. Niet zo gek dat jongeren zich mentaal niet goed voelen, en vluchten op TikTok of Instagram. Misschien is scrollen niet de oorzaak van al het kwaad, maar een pauzeknop. Een manier om even te ontsnappen aan een toekomst die nog niet bepaald uitnodigend voelt. 

Dus laten we proberen de maatschappelijke omstandigheden voor jongeren (en ons allemaal) te verbeteren, en te zorgen voor genoeg huizen, een beter klimaat en een politiek die gewoon normaal doet. Want zolang 'naar buiten gaan' voor twintigers betekent dat ze door een stad lopen ze die nooit een huis zullen kunnen betalen, snap ik heel goed dat zij liever even blijven scrollen.