De advocaat van Ali B kwam even demonstreren hoe victim blaming werkt

Je bent op een feestje. Iemand duwt je klem tegen de wasbak in de wc en gaat ongevraagd met zijn hand in je broek.

Daarna komen de vragen: 'Wat had je aan? Hoeveel had je gedronken? Waarom ging je mee? Waarom zei je niks?' Victim blaming bij seksueel geweld is van alle tijden. Maar tegenwoordig word je niet alleen afgerekend op wat je deed voor of tijdens, maar ook op alles daarna. Maandag kwam Bart Swier, de advocaat van Ali B, bij Pauw & De Wit even demonstreren hoe dat werkt.

Swier legde haarfijn uit waarom de vrouwen die zijn cliënt beschuldigen niet geloofwaardig zijn. Ellen ten Damme stond de dag na de vermeende verkrachting met Ali voor de camera, dus zo erg kon het niet zijn geweest. Een ander slachtoffer gebruikte het woord consent, wat volgens Swier bewees dat ze was gecoacht. Ook had ze een geschiedenis van mentale problemen, wat Swier gretig op tafel legde om haar te diskwalificeren. Samengevat: je was te professioneel, te goed geïnformeerd of te kwetsbaar. En dus niet geloofwaardig.

Wat Swier daar deed was geen juridische verdediging. Het was een masterclass in victim blaming. Een publieke demonstratie van het idee dat niet het gedrag van de dader, maar het gedrag van het slachtoffer de maatstaf is. Reageerde je niet precies zoals je volgens het cliché zou moeten doen? Dan is het niet gebeurd. En het cynische is: er is geen standaard script voor hoe een slachtoffer reageert.

Lees ook: Wanneer zijn we MeToo eigenlijk een 'discussie' gaan noemen?

We willen dat slachtoffers meteen aangifte doen, maar veroordelen ze als ze te snel over hun trauma heen lijken. We willen emotie, maar niet te veel, want dan ben je hysterisch. We willen dat je de juiste taal spreekt, maar niet écht de juiste taal, want dan ben je gemanipuleerd. Het is een test waarvan de antwoorden pas achteraf worden bedacht, door mannen die hem zelf nooit hoeven te maken.

Wat in die hele Goede Slachtofferlogica compleet ontbreekt, is hoe trauma werkt. In films deelt het slachtoffer een karatetrap uit en belt daarna direct de politie. In het echt trekt je zenuwstelsel de stekker eruit. Je bevriest. Je lacht mee omdat je lijf schreeuwt dat het anders escaleert. Je gaat de volgende dag naar je werk omdat je niet weet wat je anders moet. Overleven is zelden heldhaftig. Het is rommelig en onlogisch en bovendien voor iedereen anders. En precies dat wordt dan tegen je gebruikt.

Het Goede Slachtoffer bestaat niet. Dus laten we stoppen met zoeken naar het perfecte slachtoffer, en ons focussen op het beoordelen van de dader.