Dat kon beter: de Marlotte-podcast krijgt een bak (terechte) kritiek

De afgelopen weken had heel Nederland het erover: de podcastserie Op zoek naar Marlotte. Het verhaal is zo bizar dat het luisteraars meteen in z’n greep had, maar hoe meer het erover ging, hoe meer kritiek er omhoog kwam. Er werd al snel getwijfeld aan de kwaliteit van het maandenlange onderzoek rondom de zaak. 

De podcast gaat over een tienermeisje genaamd Marlotte, dat drie jaar lang in het brandwondencentrum in Beverwijk zou hebben gelegen, zonder familie die zich om haar bekommerde. In die tijd verloor ze haar benen, kreeg ze een levertransplantatie en overleed ze uiteindelijk. Alleen Annika, een jonge vrouw die Marlotte via de Kindertelefoon had leren kennen, had contact met haar. Zij was degene die allerlei medische updates van het ziekenhuis kreeg en uiteindelijk zelfs Marlottes as ontving, en uitstrooide.

Omdat ook Annika het verhaal te bizar voor woorden vond, hoe kon het dat niemand naar dit meisje omkeek, klopte ze na Marlottes overlijden aan bij Zembla, het onderzoeksjournalistieke platform van BNNVARA. Zembla ontdekt uiteindelijk dat Marlotte nooit heeft bestaan, maar dat Annika is opgelicht. Met die informatie begint Op zoek naar Marlotte, waarna journalist Lizzy Diercks je meeneemt in de zoektocht die daaraan voorafging. Maar, vragen critici zich af, had die zoektocht niet véél korter kunnen - en moeten - zijn?

Lees ook: Fan van Op zoek naar Marlotte? Luister dan deze 7 podcasts

Grote fout
Het stomme is namelijk, de kern van het verhaal was heel eenvoudig te controleren. Met een belletje naar het brandwondencentrum hadden de journalisten al kunnen ontdekken dat een driejarig verblijf op de intensive care niet mogelijk is, evenals dat het ziekenhuis nooit medische informatie zou delen met iemand die niet Marlottes familie of voogd is. In plaats daarvan begon Diercks haar onderzoek in het dorp, op de school en bij de mogelijke kerk van Marlotte, om vanuit daar haar bestaan te verifiëren. Ze dachten namelijk dat als ze direct contact met het ziekenhuis zouden leggen, dat wellicht informatie over Marlotte onder de tafel zou vegen. Longarts Sander de Hosson laat op LinkedIn ook nog eens weten dat dit verhaal onmogelijk is: 'Niemand zou iemand jaren op een IC 'over het hoofd worden gezien'. Niet door artsen, niet door verpleegkundigen, niet door registratiesystemen, niet door de buitenwereld. Dat zo’n verhaal niet meteen op scherp heeft gezet, verbaast me echt.'

Lees ook: Iedereen kijkt deze nieuwe, erotische thriller op Netflix

De échte kern
In de vijfde en laatste aflevering van de podcast gaan de makers in gesprek met de vrouw die Marlotte heeft verzonnen. Ze noemen haar Roos, maar in werkelijkheid heet ze anders. Roos blijkt een jonge, verwarde vrouw die, zo blijkt al snel, een heleboel psychische problemen heeft. Ze ontkent, bekent en ontkent dan weer, waardoor de Zembla-journalisten weinig antwoorden van haar krijgen. Zonde, vinden luisteraars. En zonde, schrijft ook journalist Pieter van Os in NRC: 'De makers staren zich zo blind op mogelijke misstanden in de zorg dat ze het echte verhaal niet zien. Want dat ligt bij haar, de nep-Marlotte. Zij is zoveel interessanter dan hun eigen zoektocht. Niet de vraag: hoe zochten we naar Marlotte? Maar: hoe heeft deze vrouw dit verhaal voor echt kunnen laten doorgaan? Hoe en waarom heeft ze zo effectief een leugen de wereld in geholpen dat zelfs een onderzoeksredactie er maanden zoet mee was?'

Een misser begaan
Over de storytelling van Op zoek naar Marlotte valt niet te twisten. Die pakt je, en die houdt je in z'n greep. Maar dat is, in een notendop, de kritiek: de makers zouden zich te veel hebben gefocust op een goede en spannende podcast maken, en te weinig op grondig journalistiek onderzoek. 'Een hele redactie die maanden verspild aan een verhaal waarvan zelfs m'n wijlen opa direct door had dat er geen reet van klopte,' laat wetenschapsjournalist Adriaan ter Braack, ook wel bekend als Sjamadriaan, weten op zijn Instagram. 'Als je vaker dit soort zorgdossiers onderzoekt, en hierin trapt, dan heb je hele slechte journalistieke voelsprieten.'