Hallo kinderen, dág identiteit: waarom herken je jezelf niet meer terug sinds je moeder bent?

Je was ooit een vrouw met hobby's, hakken en een geheugen. Nu heet je 'Mama', ruik je standaard naar Sudocrem en vraag je je af: waar ben ik gebleven?

Er ligt daar een piepklein wezentje in de wieg. Dat heb ik eerder vandaag ter wereld gebracht. Ik wist natuurlijk al maanden dat dit moment zou komen. Het krijgen van mijn eigen baby is alles wat ik had gehoopt. En nog veel meer. Op de overdosis liefde had niemand me voor kunnen bereiden. Om over de overdosis verantwoordelijkheid nog maar te zwijgen. Ik wil dat mijn zoontje gelukkig en tevreden is. Altijd. En dat moet ik regelen. Hoe dan? Zoals zoveel moeders slaap ik de eerste nacht nauwelijks - en ook in de maanden en jaren daarna blijven heel wat nachten slapeloos. Mijn kind is een nachtbraker. Een ontzettend schattige weliswaar, maar om vijf uur 's ochtends met de wallen op mijn knieën voegt dat weinig toe. 

Desondanks speelt een deel van mijn leven zich af op een roze wolk van hier tot aan de horizon. Er zijn momenten waarop ik gelukkiger ben dan ooit. En momenten waarop ik, gehuld in een joggingpak vol melkvlekken, om me heen kijk en constateer dat mijn huis nog nooit zo'n bende is geweest. Wanneer was ik eigenlijk voor het laatst buiten? Hoe klaar ik ook was voor het moederschap, deze zag ik toch niet aankomen. Want: waar ben ik gebleven?

Veranderproces
Britt (42) heeft een zoon van drie en een dochter van bijna een jaar en worstelt soms behoorlijk met het moederschap: 'Ik vond het er altijd zo gezellig uitzien, vrouwen met kinderwagens en een koffie in het park. Het was me heus wel opgevallen dat ik vriendinnen met kinderen minder vaak zag, maar hoe dat voelde realiseerde ik me pas toen het mij overkwam. Met een baby en een peuter het huis verlaten heeft wel wat weg van een militaire operatie. Soms vind ik het gewoon te veel gedoe en ga ik nergens heen. 

Mijn wereld is aanzienlijk kleiner geworden sinds ik moeder ben. Dat vind ik nog niet eens zo erg, het hoort erbij en gaat weer over. Wat ik wel vervelend vind, is dat ik mezelf vaak nauwelijks herken. Ik had vroeger zin in dingen, kon uren praten met vriendinnen en was dol op lezen. Nu wil ik eigenlijk alleen nog maar slapen.'

Lees ook: Caroline is alleenstaande moeder van Benjamin (2): 'Ik vind het erger dat hij geen opa of oma heeft'

Klinkt mij bekend in de oren. Ook na negen maanden ontzwangeren was ik nog steeds een volstrekt ander mens. 'We worden heel goed voorbereid op de bevalling en begeleid tijdens de kraamperiode, maar daarna? Heel veel vrouwen lopen vast, omdat ze zich niet realiseren dat het om een intensief veranderproces gaat.' Aan het woord is Dorien Yassa, GZ-psycholoog met een praktijk gespecialiseerd in het moederschap. Het veranderproces waar ze het over heeft is de matrecentie, een periode vergelijkbaar met de adolescentie. 

'Je kunt de overgang naar het moederschap zien als een tweede puberteit. Het gaat om hormonale en fysieke veranderingen, maar ook psychisch en sociaal wordt er van alles omgegooid. Je start een nieuwe fase en die komt met de zoektocht naar een nieuwe identiteit. Het is een periode die twee tot drie jaar kan duren en waar de meeste vrouwen zich totaal niet van bewust zijn.' Ik had er in elk geval nog nooit van gehoord.

Grote impact
Dat alles verandert, kan grote impact hebben op het leven van nieuwe moeders. Een op de vijf vrouwen heeft psychische klachten tijdens de eerste jaren van het moederschap. Het gaat dan bijvoorbeeld om somberheid, angst, stress of spanning. Ook kunnen trauma's uit je eigen jeugd opeens weer boven komen. 

De moeder van Eveline (31) was altijd erg bang dat haar wat zou overkomen en tot haar grote irritatie merkte ze dat ze bij haar eigen dochter diezelfde angst voelde. 'Ik vond mijn opvoeding heel benauwend, mijn moeder verloor me geen seconde uit het oog. Dat zou ik zelf heel anders doen, nam ik me tijdens de zwangerschap voor. Maar die angst zit er blijkbaar ingebakken. Als mijn dochtertje verhoging had, wilde ik meteen de dokter bellen. Toen ze begon met lopen was ik altijd bang dat ze zich zou bezeren. Bij water mocht ze al helemaal niet in de buurt komen. Ik was non-stop gestrest en wist niet hoe ik dat uit  moet zetten.'

Een traject bij een psycholoog helpt haar de angsten onder ogen te zien. 'We zijn nu anderhalf jaar verder en het gaat stukken beter. Mooie bijkomstigheid is dat ik mijn moeder nu veel beter begrijp, deze tijd heeft onze band versterkt.'

Jam aan het behang
Myrthe (36) omschrijft haar dagen met de kinderen als een soort Jurassic Park: 'Weet je die kleinere dino's die in eerste instantie heel lief en schattig lijken? Zo begin ik 's morgens altijd. De perfecte moeder, geduldig en rustig. En als je dan een paar uur later kijkt, ben ik veranderd in een woedende Tyrannosaurus Rex die bij alles haar stem verheft. Ik trek het gewoon heel slecht als mijn kinderen niet luisteren, overal jam op smeren en op het behang tekenen.'

Zelf kan ik er ook wat van. Ik houd mijn huis graag netjes, wat in de praktijk betekent dat ik constant chagrijnig achter de kont van mijn kinderen aan het opruimen ben. Waarom eigenlijk? Tien minuten later liggen de puzzels, legoblokjes en stiften toch weer midden in de kamer. Myrthe en ik herkennen de relaxte, enthousiaste en avontuurlijke vrouwen die we vroeger waren, totaal niet terug in de moeders die we zijn geworden. 

Lees ook: Wat verloskundigen zoal meemaken? 'Toen het persen begon, kwam er geen baby, maar bonen'

Gelukkig hoor ik van Dorien Yassa dat ook dat heel normaal is: 'Mom rage is een combinatie van ingehouden spanning of stress en je eigen onvervulde behoeften. Je probeert werk, kinderen, het huishouden en een sociaal leven te combineren - dat is nogal wat. Boos worden voelt voor veel moeders als falen, waardoor er ook nog gevoelens van schuld en schaamte bij komen. Maar als er te weinig ruimte is voor je eigen behoeften, zoals voldoende slaap en tijd voor jezelf, dan wordt het knap lastig om te dealen met je emoties.'

In die emoties ligt wel de route terug naar jezelf. Dorien Yassa: 'Er zit altijd iets onder. Zo staat boosheid voor een tekort en kun je angst zien als je kompas - het toont wat echt belangrijk voor je is. Gebruik je gevoel om te ontdekken wat je nodig hebt. Je leven wordt nooit meer zoals voor de kinderen, maar je kunt jezelf wel degelijk weer terugvinden.'

Dit verhaal maakt deel uit van het mama-dossier uit &C's Oh Baby!-special, waarin je ook De Grote Moederlijke Identiteitsquiz - hoe 'mama' is jouw identiteit inmiddels? - vindt, en praktische tips van (zelf)liefdes- en relatietherapeut Nadin van de Rest om jezelf opnieuw uit te vinden. De Oh Baby!-special ligt nu in de winkels, maar je bestelt 'm ook hier:

Scoor &C's nieuwste Oh Baby! hier!