Waarom zegt een kind wel 'papa', maar nog niet 'mama'?

Je maakte én baarde je kind, was maandenlang een lopend buffet en loopt ondertussen twintig jaar achter op nachtrust. Maar als je voor het eerst 'mama' hoort, was dat het allemaal waard, dacht je. Niet gek dus dat je groen wordt van jaloezie als je kleine na al die tijd alleen nog maar 'papa' uitkraamt.

Je bent niet de enige. Op social media delen honderden moeders (uit gezinnen met ouders van twee verschillende genders) hun zorgen en frustraties. 'Betekent dit dat mijn baby zijn papa leuker vindt?' 'Mijn kind is bijna twee, en het is alleen maar pa-pa-pa-pa. Wanneer ben ik aan de beurt?' Ook Anna Nooshin deelde onlangs nog haar zorgen.

Om je gelijk gerust te stellen: nee, je bent niet gek, ja, er zijn verklaringen voor en ja, het komt echt goed.

Klanken klinken
Ten eerste heeft het met spraakontwikkeling en klanken te maken. De letters B, T, M, D en P vallen meestal onder de klanken die een baby als eerst brabbelen (wat rond de zes maanden begint) omdat ze voorin de mond liggen. Geluiden als 'tata', 'dada' zullen vaak als eerst worden uitgesproken, omdat de mond daarvoor niet veel hoeft te bewegen.

Een eigen uitspraak telt pas echt als woord als je baby het gebruikt in de juiste context (dat gebeurt vaak rond twaalf maanden oud). Daarbij zijn 'baba' en 'papa' makkelijker dan 'mama', omdat de M en N nasale klanken zijn waar sommige kinderen nog moeite mee hebben. Dit verklaart waarom 'papa' of 'dada' vaak als eerst worden uitgesproken. Ongeacht de taal, want onderzoek wijst aan dat het woord 'papa' het wereldwijd wint van 'mama'.

Wat je hierbij zelf kunt doen... is het oefenen met M-klanken. Baby's vinden het geweldig om geluiden en handelingen te imiteren, waardoor het een perfect middel is om te oefenen. Zeg tijdens het eten 'Mmmmm' terwijl je een expressieve gezichtsuitdrukking maakt. Wijs daarbij naar je lippen, of leg het handje van je baby op je mond zodat-ie kan voelen hoe de klank werkt.

Lees ook: Ouders opgelet, dit is dé lifehack van de eeuw: waarom je jouw baby gebarentaal wil leren

Mama wie?
Een andere reden voor het gebrek aan ge-'mama' kan worden verklaard door hoe vaak je baby de woorden 'mama' en 'papa' hoort. Over het algemeen praten moeders vaker over hun partner dan vaders, en refereren ze daarbij met 'papa' of 'dada'. Als de baby de meeste tijd doorbrengt met mama, horen ze vooral 'papa is thuis', 'waar is papa?' of 'wil je zo met papa knuffelen?'. Ze zien mama continu, dus waarom zouden ze om mama vragen?

Wat je hierbij zelf kunt doen... is zorgen dat je regelmatig in de derde persoon praat over jezelf. 'Mama is toe aan een glas wijn.' Vraag 'papa' om jou in het bijzijn van jullie kind jou vaker 'mama' te noemen.

Lees ook: Voorbips, foef of snee? Waarom is het zo moeilijk om de vulva in kindertaal te benoemen?

Ik ben jij
De laatste verklaring is onze favoriet. Volgens psycholoog Daniel Stern ervaren baby's hun moeder als een verlengstuk van zichzelf. In de eerste maanden maakt een baby helemaal geen onderscheid tussen zichzelf en de omgeving - en dus ook de moeder. Vandaar dat ze zo huilen als jij er niet bent; ze missen een deel van zichzelf. Tussen twee en zes maanden leert baby pas dat-ie een eigen persoon is.

Van zeven tot vijftien maanden beseft je baby dat andere mensen ook hun eigen binnenwereld hebben, en dat hun moeder ook een eigen persoon is. Vaak is papa de eerste persoon die ze als 'ander' zien. Vanaf vijftien maanden leert een kind om taal te gebruiken om zichzelf en anderen te benoemen. Het feit dat jij dus nog geen 'mama' genoemd bent, kan dus misschien wel zijn omdat jouw baby zich zo verbonden voelt met jou - wat het stiekem een groot compliment maakt.

Wat je hierbij zelf kunt doen, is duidelijk maken dat jij je eigen leven leidt (al voelt het niet altijd zo).. Ook kun je foto's van jezelf uitprinten of voor de spiegel gaan staan, en naar jezelf wijzen: 'Kijk, mama!' Speel ook met afstand. Als je even de kamer uit bent of terugkomt van werk, zeg dan: 'Mama is terug!' Maar misschien wel het allerbelangrijkst: geniet nog even van de rust. Voor je het weet ben je een paar jaar verder, moeten billen worden afgeveegd, neuzen worden gesnoten en ruzies worden opgelost en lijkt 'papa' uit het woordenboek verdwenen.

Lees ook: Voor mij betekent tweetalig opvoeden meer dan alleen het doorgeven van twee talen

Wanneer moet je je zorgen maken?
Een kleine spraakachterstand is geen reden om je zorgen te maken - ieder kind ontwikkelt zich op een ander tempo. De een kan eerder puzzelen dan lopen, terwijl de ander in de wieg al podcasts maakt. Over het algemeen moet een kind rond de achttien maanden oud minstens tien woorden goed kunnen uitspreken. Is dit niet het geval, of maak je je alsnog zorgen? Dan kun je dit altijd bespreken met je huisarts, consultatiebureau of logopedist.