TikTok tóch weer beschikbaar in Amerika en politieke censuur op Instagram: wat is er aan de hand?

Afgelopen zondag gebeurde dan eindelijk hetgeen waar maandenlang rechtszaken aan vooraf zijn gegaan: TikTok ging op zwart in Amerika. Voor een paar uur, tenminste. Daarna werd de boel ineens weer teruggedraaid. Wat is hier aan de hand?

Toen het TikTok-verbod inging, kregen 170 miljoen Amerikanen op de app dezelfde melding te zien: 'Je kunt je TikTok voorlopig niet gebruiken'. Daaronder stond er: 'Er is een wet aangenomen in de VS die TikTok verbiedt. Helaas betekent dit dat je TikTok voorlopig niet kunt gebruiken. We hebben geluk dat president Trump heeft aangegeven dat hij met ons zal samenwerken aan een oplossing om TikTok te herstellen zodra hij aantreedt'.

Hoe zat het ook alweer?
In april tekende toenmalige president Joe Biden een wet die TikTok verbiedt, nadat het door een ruime meerderheid van zowel Democraten als Republikeinen was aangenomen. De overheid maakte zich zorgen over de grote hoeveelheid data over Amerikaanse gebruikers waar TikTok over beschikt, en denkt dat China door middel van de app over een krachtig propagandamachine beschikt. Voor dat laatste is geen bewijs, maar voor de Amerikaanse overheid was het genoeg reden tot verbod.

Het verbod zou niet ingaan als TikTok de Amerikaanse tak van het bedrijf verkoopt aan een Amerikaanse partij. De deadline hiervoor was 19 januari, afgelopen zondag. Toen er geen verkoop kwam, ging TikTok die dag meteen op zwart.

Of toch niet
Maar laat 19 januari nou net de dag zijn vóór de inauguratie van de nieuwe president Donald Trump, die TikTok graag wilde behouden. Tikkie verwarrend, want tijdens zijn eerste termijn in 2020 was Trump flink voorstander van het verbod. Inmiddels wil hij de app behouden (of in zijn woorden: 'redden') en prijst hij de app aan, omdat hij er veel jonge kiezers aan zou hebben te danken. Beetje wispelteurig, maar kan gebeuren. Toen hij een dag nadat het verbod inging werd beëdigd als president, betekende dat de terugkeer (mag je het zo noemen als het slechts gaat om een paar uur?) van TikTok.

Lees ook: De bezem erdoor: met deze tip schoon je je iPhone-album binnen no time op

Tactische zet
Het ziet er naar uit dat de verkoop van de Amerikaanse tak nu mogelijk toch gaat gebeuren. Zoekmachine-startup Perplexity AI heeft een voorstel gedaan om samen te gaan met TikTok U.S. in een nieuw bedrijf. In de tussentijd heeft Trump laten weten dat TikTok geen straf krijgt als ze de app laten werken in de VS. Een langetermijnoplossing volgt nog, maar voor nu zijn Amerikaanse gebruikers weer back in the game. Inclusief nieuwe, opvallende pop-up melding: 'In overleg met onze dienstverleners is TikTok bezig met het herstellen van de service.'

'We danken president Trump voor het verschaffen van de nodige duidelijkheid en verzekering aan onze dienstverleners dat ze geen boetes zullen krijgen voor het leveren van TikTok aan meer dan 170 miljoen Amerikanen en het mogelijk maken dat meer dan 7 miljoen kleine bedrijven kunnen floreren. Het is een sterk standpunt voor het Eerste Amendement en tegen willekeurige censuur. We zullen met president Trump samenwerken aan een langetermijnoplossing die TikTok in de Verenigde Staten houdt.' Hoe dit hele gebeuren ook afloopt: met de manier waarop Trump wordt neergezet in dit verhaal, is het waarschijnlijk dat hij er de vruchten van plukt.

Censuur op Instagram
De nieuwe president heeft er op de dag van zijn beëdiging meteen een hele rits aan veranderingen doorheen gejaagd. In totaal draaide hij tachtig besluiten van regering-Biden terug. Maar wat ook opvallend was, was toen op de dag na zijn inauguratie zoektermen gerelateerd aan de Democratische partij door Instagram werden geblokkeerd. Dit was ook kort nadat Meta-baas Mark Zuckerberg had aangekondigd af te willen van de 'politieke censuur' op Instagram. Klinkt goed. Er is tenslotte eerder al gebleken dat Instagram berichten over bijvoorbeeld Palestina censureert. Maar Mark bedoelt het wat anders: vrouwen mogen 'huishoudelijke voorwerpen' worden genoemd, homoseksuelen 'mentaal ziek' en witte mensen 'superieur'. En daar is, licht gezegd, niks goeds aan.

Lees ook: Deze zes iPhone hacks maken jouw dag binnen no time productiever

Eh, foutje?
Dinsdag werden de hashtags Biden, Fauci, Harris en Obama waren aangemerkt als 'gevoelige content' en onvindbaar. Zoekopdrachten naar Donald Trump of personen die aan hem zijn gelinkt, leverden intussen wel resultaten. Na een paar uur was de blokkade teruggedraaid en sprak het platform van een 'technische fout'. Maar, zegt techexpert Danny Mekic tegen Volkskrant: 'Techbedrijven moeten ophouden zich te verschuilen achter technische systemen die een fout zouden maken.'