Deze 5 belangrijke dingen moet je weten over het vrouwenlichaam

Het is vandaag de Dag van de Vrouwengezondheid. Zo'n dag is hard nodig, want onze gezondheidszorg is voornamelijk gebaseerd op het mannenlichaam. Vrouwen krijgen daardoor vaker niet de juiste zorg. Vrouwenorganisatie WOMEN Inc. bracht er onlangs een boek over uit: Diagnose: Vrouw. Het is de eerste (ja, eerste!) praktische gids over vrouwengezondheid. Zijn we blij mee, want het is tijd voor verandering. Dit boek en deze nationale dag zijn het begin.

Vrouwen leven weliswaar langer dan mannen, maar brengen meer jaren door in ziekte. Veel vaker worden ze weggestuurd met de klassieker: 'Neem maar een paracetamolletje.' &C sprak Femke van Heun, redacteur bij WOMEN Inc., over het boek en vrouwengezondheid.

Werk aan de winkel
Diagnose: Vrouw is niet alleen een praktische gids, het is ook een pleidooi voor een gezondheidszorg die rekening houdt met mannen én vrouwen. Want hoewel we steeds meer te weten komen over het vrouwenlichaam, is die gelijke gezondheidszorg er nog lang niet. En dat moet iedere vrouw weten, vindt Femke. 'De gezondheidszorg is niet op ons ingericht. Op dit tempo duurt het nog tachtig jaar voordat dit wel zo is.'

Maar vrouwen moeten ook weten wat er inmiddels wél bekend is, zegt de redacteur. Het probleem is dat deze informatie vaak blijft liggen. 'Het is een systematisch probleem dat steeds terugkomt, omdat er jarenlang niet genoeg onderzoek is gedaan naar het vrouwenlichaam.' Het boek van WOMEN Inc. zorgt ervoor dat deze belangrijke informatie wel op de juiste plek komt: bij vrouwen. Wij pasen alvast wat belangrijke dingen aan je door.

Deze vijf dingen moet je weten over het vrouwenlichaam
Als we de hele lijst zouden afgaan, zijn we morgenvroeg nog bezig. We houden het even bij deze vijf punten.

1. Vrouwen hebben minder bekende symptomen bij hart- en vaatziekten
'In het boek maken we onderscheid tussen twee categorieën: gendersensitieve gezondheidszorg en vrouwspecifieke gezondheidszorg. De eerste groep zijn aandoeningen die zowel bij mannen als vrouwen voorkomen, maar zich anders uiten bij vrouwen,' legt Famke uit. Een belangrijk voorbeeld zijn hart- en vaatziekten en hartinfarcten bij vrouwen.

Lees ook: Een gebroken hart bestaat écht (en 4 andere dingen die je nog niet wist over het vrouwenhart)

Bij deze aandoeningen heb je direct goede zorg nodig, maar dit gebeurt vaak niet. De huidige diagnosemethoden - die gebaseerd zijn het mannenhart - brengen de aandoeningen in een vrouwenhart onvoldoende in beeld. Daarnaast verschillen de symptomen meestal van het standaard beeld dat we inmiddels hebben van een hartinfarct. Vrouwen ervaren bijvoorbeeld minder vaak pijn op de borst dan mannen.

Op welke symptomen moet een vrouw letten?
- Pijn op de borst, rug of schouderbladen, maar ook in de oksel of kaken
- Hartkloppingen
- Kortademigheid bij inspanning
- Benauwdheid en kortademigheid na de inspanning
- (Extreme) vermoeidheid
- Neiging om flauw te vallen en duizeligheid

2. Menstrueren hoort geen pijn te doen
'De vrouwspecifieke gezondheidszorg gaat onder andere over alles dat te maken heeft met cyclus- en hormoon gerelateerde klachten. Daar is heel weinig kennis over,' legt Femke uit. Dat zien we terug in het stigma en de stereotype beelden rondom menstruatie. 'Pijnklachten door menstruatie zijn lang onderschat en weggewuifd. We denken dat pijn erbij hoort en dat vrouwen nu eenmaal een lage pijngrens hebben. Deze verwachtingen en beelden dragen absoluut niet bij aan het geven van de juiste zorg. Ook artsen worden hierdoor beïnvloed.'

Lees ook: Expert, moeten wij ons ook zorgen maken over lood in tampons? 'Dit is vragen om ellende'

Doe jezelf en iedereen om je heen een plezier en onthoud: menstrueren hoort geen ernstige pijn te doen. Veel vrouwen dénken dat het erbij hoort - die stereotype beelden hebben hun werk gedaan - maar, zegt Femke: 'Als de pijn je dagelijks leven beïnvloedt, klopt dat niet.'

3. Heb je heftige menstruatiepijn? Dan is er meer aan de hand
De ontbrekende kennis over het vrouwenlichaam zien we pijnlijk duidelijk terug in de diagnosetijd voor endometriose. Vrouwen wachten gemiddeld zeven tot twaalf jaar op de juiste diagnose. In de tussentijd worden ze door artsen weggestuurd met dingen als: 'dit hoort bij de menstruatie', 'je hebt gewoon een lage pijngrens' of 'het wordt vanzelf wel minder'. En dat terwijl 1 op de 10 vrouwen endometriose heeft.

Lees ook: Susanne heeft endometriose: 'Ik kwam er vlak voor mijn dertigste verjaardag achter'

Een diagnose hevig menstrueel bloedverlies of PMDD (premenstrueel dysforie-syndroom) laat net zolang op zich wachten. En dat terwijl iedere vrouw in haar leven met minimaal twee vrouwspecifieke klachten te maken krijgt.

Trek aan de bel als je last hebt van...
- Pijnlijke menstruatie
- Pijn bij plassen
- Pijn bij seks
- Pijn bij poepen
- (Extreme) vermoeidheid
- Chronische (buik)pijn

4. Zo vaak migraine hebben is niet normaal
Vrouwen hebben meer last van migraine dan mannen (waarom weten onderzoekers niet precies), en net zoals andere vrouwspecifieke aandoeningen is hier weinig onderzoek naar gedaan. Zo zijn er in Nederland twee miljoen mensen met migraine, maar krijgt maar tien procent een goede behandeling. Dat is prima als je het zelf kunt oplossen met een paracetamol, maar de meeste mensen kunnen dat niet. 'Ze denken dat dit gewoon is en dat het erbij hoort. Vooral vrouwen hebben dat gevoel,' zegt onderzoeker Maassen van den Brink in Diagnose: Vrouw.

5. De overgang begint al eerder
Waar we ook verbazingwekkend weinig over weten? De overgang. En dat terwijl het een van de meest ingrijpende transities is voor het vrouwenlichaam. 'We hebben het vaak alleen over opvliegers, maar slecht slapen, concentratieproblemen en mentale klachten horen er ook bij,' legt Femke uit. En wist je dat de overgang al is gestart, vóórdat je je laatste menstruatie hebt gehad?

Lees ook: Uit balans: zes tekenen dat je hormoonhuishouding een zootje is

Doordat artsen en vrouwen zich hier vaak niet bewust van zijn, krijgen vrouwen soms slaapmedicatie voorgeschreven tegen slaapproblemen of antidepressiva tegen depressieve gevoelens of burn-out. Terwijl de overgang eigenlijk de onderliggende oorzaak is.

Ja, vrouwen zijn de lul als het gaat om hun gezondheid. Op naar een gelijke gezondheidszorg.