‘Blijkbaar wist iedereen dat ik ADHD had, behalve ikzelf’

'Huh, wist je dat nog niet?' Mijn vriendin keek me aan alsof ik net vol trots had aangekondigd dat ik ontdekt had dat water nat is. We zaten in een café en ik had zojuist verteld dat ik de diagnose ADHD had gekregen. Ik verwachtte op z’n minst een beetje verbazing. In plaats daarvan keek ze me aan alsof ik gek was. Nee, dat niet, maar ADHD dus.

Mijn man reageerde thuis met exact dezelfde gelatenheid, terwijl ik voor de vijfde keer die dag mijn sleutels kwijt was. Mijn moeder voegde daaraan toe: 'Dat verklaart waarom je tot en met groep drie de hele dag prinsessen tekende op de Montessorischool.' Zelfs een journalist van Het Parool merkte tijdens een interview droogjes op of niet toevallig heel Nederland dit allang wist. Nou, mooi zeg. Hadden jullie het mij niet ook even kunnen vertellen?!

Oktober is ADHD Awareness-maand. Het lijkt me het uitgelezen moment om de grootste samenzwering uit mijn eigen leven te bespreken. Blijkbaar wist iedereen om mij heen al dertig jaar dat mijn brein compleet anders werkte, behalve ikzelf.

Ik begon met terugwerkende kracht bewijs te verzamelen. Mijn leven puilde uit van de overduidelijke aanwijzingen. De stapels half gelezen boeken naast mijn bed eindigen steevast met een boekenlegger strak rond pagina 45. Dat ik ooit dacht conservatorium jazz-zang, Frans én psychologie tegelijk te kunnen studeren, leverde drie keer collegegeld en slechts één diploma op. Ik bezit bovendien een indrukwekkend kerkhof aan kortstondige hobby’s. Drie dagen kalligrafie, veertien uur Japans leren en één dramatische middag houtbewerking die direct resulteerde in twee tetanusspuiten. Tot slot is er nog de waanzinnige paradox van mijn tijdsbesef. Ik kom structureel te laat voor een simpele koffiedate. De avond voor een deadline kan ik daarentegen moeiteloos vijftien uur non-stop doorwerken in een staat van hyperfocus die techbro’s aan een microdosis lsd weg zou blazen.

Dat ik pas op vijfendertigjarige leeftijd ontdekte dat ik ADHD heb, is absoluut niet uitzonderlijk. ADHD wordt bij vrouwen vaak niet of pas laat herkend, bijvoorbeeld na een burn-out of, zoals in mijn geval, tijdens een zwangerschap. Drukke jongetjes worden op de basisschool vaak eerder opgemerkt, terwijl meisjes al vroeg leren hun chaos te maskeren. We overtuigen onszelf dat we gewoon wat beter ons best moeten doen en kopen ons failliet aan kleurgecodeerde planners in de hoop dat we eindelijk grip op de zaak krijgen (dat boek Grip heb ik inmiddels ook al drie keer gelezen). Totdat een grote levensgebeurtenis al die zorgvuldig opgebouwde compensatiemechanismen meedogenloos onderuit haalt en de boel crasht.

Jarenlang geloofde ik dat ik lui was op het gebied van administratie. Ik voelde me een falende volwassene door de 937 ongelezen e-mails in mijn inbox. Inmiddels begrijp ik hoe mijn hoofd werkt. Mijn brein heeft bij saaie taken ongeveer de motivatie van een ongeïnteresseerde barman die om halftwaalf weigert nog een biertje te tappen. Tegelijkertijd maakt datzelfde brein razendsnel associaties en kan ik oprecht enthousiast raken over details waar een ander straal aan voorbijloopt. Je kunt er zelfs De Slimste Mens mee winnen.

De definitieve diagnose verhelpt de chaos absoluut niet. Wel haalt ze de constante schuldvraag weg. Ik ben niet stuk, ik zit gewoon een beetje anders in elkaar. En die verdwenen sleutels? Die liggen veilig in de koelkast. Precies naast de afstandsbediening.