Bye bye bibs: hoe slecht is een speen écht voor het gebit van je kind (en vanaf wanneer)?

Je kind en zijn speen zijn één: zonder speen verandert-ie in een onstabiel, huilend wrak. Toch wil je er snel vanaf, want beelden van scheve tanden, lispen en een toekomstige kaakoperaties dwalen door je gedachten. Hoe erg kan het zijn om 'm nog een maandje langer te geven? Vanaf wanneer wil je er écht mee kappen?

In de kast heb je immers nog een stuk of tien back-ups liggen van z'n favoriete bibs. Heb je die nog nodig? Of kunnen ze naar je zwangere vriendin?

Voor- en nadelen
Een speen brengt ontzettend veel goeds met zich mee: het zorgt voor een rustige baby – en dus ook een rustige ouder –, heeft al menig huilbui weten te stoppen en verkleint volgens de Consumentenbond zelfs de kans op wiegendood. Gebruikt je kindje echter te lang een speen, dan kan dit de kaak en het gehemelte uiteindelijk vervormen. De bovenkaak wordt daardoor te smal, waardoor er later weinig ruimte zal zijn voor de volwassen tanden – scheefgroei gegarandeerd. 'Aan de ontwikkeling van de kaak zie ik of een kind langdurig een speen heeft gebruikt,' vertelt kindertandarts Janneke Krikken aan RTL Nieuws.

Lees ook: Covidbaby's worden vijf: zijn deze lockdownkinderen echt lastiger dan anderen?

Gevolgen, gevolgen...
Zo'n kaakvervorming zorgt later voor nog meer problemen, zoals zwakkere mondspieren. 'De mond blijft vaak open hangen, kinderen ademen dan door de mond, niet door de neus,' aldus Krikken. Mondademen kan uiteindelijk leiden op een vergroot risico op hart- en vaatziekten, maar kan ook snurkproblemen veroorzaken en het zorgt ervoor dat kinderen 's nachts minder snel zindelijk worden. Ook de gebitsgezondheid gaat erop achteruit. 'De tong heeft een zelfreinigend vermogen en kan gedeeltelijk tandplak verwijderen. Als de tong minder ruimte heeft, gebeurt dit minder goed en is de kans op gaatjes of tandvleesontstekingen groter,' zegt Krikken.

Maar waar komt het beeld vandaan dat de bibs zorgt voor een lisp? Kinderen die na een jaar nog een speen gebruiken of uit een fles drinken, blijven infantiel slikken. Infantiel watte? 'Dat is een manier van slikken die baby's gebruiken om melk uit de borst of uit de fles te krijgen. Na een jaar wordt dat omgebouwd naar een volwassen slikpatroon.' Daarbij blijft de tong naar buiten komen tijdens het slikken, waardoor de kinderen ook met hun tong tussen de tanden praten – en zo lispelen.

Komt het nog goed?
Oké, dus het is dan misschien tóch tijd om die speen weg te doen. Vanaf welke leeftijd wil je daar eigenlijk aan beginnen? 'Ik adviseer de speen voor de eerste verjaardag weg te doen. Hoe langer je wacht, hoe moeilijker het wordt,' aldus Krikken. Denk je nu: shit, mijn kind is twee en nog steeds obsessed met z'n bibs – no worries. Een kind is hartstikke flexibel. Zolang het je kind lukt normaal te leren praten, slikken en ademen zullen de kaakgroei en het gebit zich gewoon herstellen. Anders komt er in de toekomst een beugel of logopedist aan te pas komen.

Lees ook: Help, ik heb een kleine Verhoeven in huis: waarom slaan peuters zichzelf, en wat doe je ertegen?

Gelukkig kun je volgens Krikken nog wat doen om dit te voorkomen. 'Zit er als ouder bovenop. Kijk bij het boekje lezen of tv kijken naar de mond en leer je kind de mond dicht te doen. De lippen moeten op elkaar blijven. Door de neus leren ademen is super essentieel. Hiermee voorkom je op latere leeftijd een hoop problemen.'

Tips: zo stop je met die speen
Tijd om het einde van het speentijdperk aan te kondigen, maar kun je wel wat hulp gebruiken? Met deze tips ben je een stuk sneller bibs-af:

• Begin overdag als kindlief thuis is – dan heeft-ie meer afleiding.

• Geef uitleg waarom je stopt met de speen – en nee, niet: 'Dan heb je later minder kans op hart- en vaatziekten,' maar eerder 'Mama bergt de speen op, omdat je tandjes anders scheef groeien.' Al zullen ze je niet voor de volle 100 procent begrijpen, het helpt ze alsnog bij het reguleren van hun emoties.

• Beloon ze, to the max. Is er tv gekeken zonder speen? Vier het alsof er een nieuw album van Harry Styles bekend is gemaakt.

• Beloon vooruitgang met wat tastbaars - een stickerkalender, een nieuwe pop bij twee speenloze weken.

• Trek de speen niet uit de mond. Dit zorgt alleen maar voor driftbuien. Zit je al in zo'n driftbui? Probeer dan alsnog voet bij stuk te houden, en lijd je kind af.

• Zoek hulp bij iemand waar je kind tegenop kijkt: oma, opa, juf of misschien wel het buurmeisje. Hoe stom het ook is - als je kind het van een ander hoort, werkt het meestal 10 keer beter. It takes a village.

• Maak er een ritueel van: tijd om vaarwel te zeggen? Bedenk samen hoe. Begraaf 'm, stop 'm in de schoen voor Sinterklaas, knoop 'm aan een heliumballon, laat de speen-fee op bezoek komen – wees creatief.

Je kunt 't.